Mevsimlerin oluşumu
8. Sınıf Fen Bilimleri · Mevsimler ve İklim
Mevsimler, Dünya'nın Güneş etrafındaki yıllık hareketi sırasında ekseninin eğik kalması nedeniyle oluşur. Eksen eğikliği sayesinde yıl boyunca Güneş ışınları bir yarımküreye dik açıyla gelirken diğer yarımküreye eğik açıyla gelir. Dik gelen ışınlar daha az alana yayıldığı için o bölge daha çok ısınır; eğik gelen ışınlar daha geniş alana yayıldığı için o bölge daha az ısınır.
Kuzey Yarım Küre'de 21 Haziran civarında Güneş ışınları en dik açıyla gelir ve en uzun gündüz yaşanır; yaz mevsimi başlar. 21 Aralık civarında ise ışınlar en eğik açıyla gelir, en uzun gece yaşanır ve kış başlar. Güney Yarım Küre'de durum tam tersidir. Bu yüzden Türkiye'de yaz yaşanırken Avustralya'da kış olur.
Güneş ışınlarının Ekvator'a dik geldiği 21 Mart ve 23 Eylül günlerine gece ile gündüzün eşit olduğu günler (ekinoks) denir. 21 Haziran ve 21 Aralık günlerine ise gündönümü denir. Bir yarımküre yaz yaşarken diğerinde kış yaşanmasının tek nedeni ışınların geliş açısıdır; Güneş'e uzaklık farkının etkisi yoktur.
Dersin Önemli Noktaları
- Mevsimlerin oluşum nedeni, Dünya'nın eksen eğikliği ve yıllık hareketidir.
- Güneş ışınları dik gelirse ısı enerjisi az alana yayılır ve bölge daha çok ısınır.
- Güneş ışınları eğik gelirse ısı enerjisi geniş alana yayılır ve bölge daha az ısınır.
- 21 Mart ve 23 Eylül'de gündüz ile gece eşittir; buna ekinoks denir.
- 21 Haziran ve 21 Aralık'ta yılın en uzun gündüzü ve en uzun gecesi yaşanır.
- Mevsimler, iki Yarımküre'de aynı anda ters yönde oluşur.
- Dünya, Güneş'e kışın daha yakın olsa da mevsimler uzaklık farkından değil ışınların geliş açısından oluşur.
Açıklamalı Soru Bankası
1. Mevsimlerin oluşumundaki temel neden aşağıdakilerden hangisidir?
2. Kuzey Yarım Küre'de 21 Aralık'ta hangi durum gözlenir?
3. Güneş ışınlarının bir bölgeye dik gelmesi o bölgede neye yol açar?
4. Türkiye'de yaz mevsimi yaşanırken Güney Yarım Küre'de kış yaşanır. Bunun açıklaması nedir?
5. Gündüz ile gecenin eşit olduğu günler hangi tarihlerde yaşanır?