Kimyasal değişimler
8. Sınıf Fen Bilimleri · Madde ve Endüstri
Maddelerde iki türlü değişim olabilir: fiziksel değişim ve kimyasal değişim. Fiziksel değişimde maddenin görünümü değişir ancak özü değişmez; yeni madde oluşmaz. Örneğin buzun eriyerek su olması fiziksel değişimdir; su hâlâ sudur. Kimyasal değişimde ise maddenin yapısı değişir ve tamamen yeni maddeler oluşur. Kağıdın yanması, demirin paslanması ve sütün ekşimesi kimyasal değişim örnekleridir.
Kimyasal değişimi fiziksel değişimden ayırt etmek için bazı belirtilere bakılabilir. Kimyasal değişimde renk değişimi, gaz çıkışı, ısı açığa çıkması veya ışık oluşması gibi belirtiler gözlenebilir. Örneğin bir margarinin argola karıştırılması sonucu renk açılması, ekmek mayasının hamur kabartması gaz çıkışı, mumun yanması ısı ve ışık oluşumu kimyasal değişim belirtileridir.
Günlük hayatta birçok olay kimyasal değişim içerir. Yiyeceklerin pişmesi, metallerin paslanması, sütün mayalanması, patatesin haşlanması ve ağaçların çürümesi hep kimyasal değişim sonucudur. Bu değişimlerin bazıları istenmeyen olaylardır; örneğin besinlerin bozulması ve metallerin paslanması istenmeyen kimyasal değişimlerdir. Bu tür olayları yavaşlatmak için uygun koşullar sağlanır; örneğin yiyecekler buzdolabında saklanır, metaller boyanarak paslanmadan korunur.
Dersin Önemli Noktaları
- Fiziksel değişimde yeni madde oluşmaz; kimyasal değişimde yeni maddeler oluşur.
- Kağıdın yanması, demirin paslanması ve sütün ekşimesi kimyasal değişimdir.
- Buzun erimesi ve suyun buharlaşması fiziksel değişimdir.
- Kimyasal değişim belirtileri: renk değişimi, gaz çıkışı, ısı ve ışık oluşumu.
- Pişen yemek, paslanan bisiklet ve çürüyen meyve kimyasal değişim örnekleridir.
- Kimyasal değişimler istenmeyen şekilde gerçekleşebilir.
- Yiyecekler buzdolabında saklanarak bozulma hızı azaltılır.
Açıklamalı Soru Bankası
1. Hangisi fiziksel değişim, hangisi kimyasal değişimdir? Su dondurarak buz yapmak - Kağıt yakmak
2. Kimyasal değişimde aşağıdaki belirtilerden hangisi gözlenebilir?
3. Bir bisikletin paslanması hangi tür değişimdir?
4. Bir yemeğin pişirilmesi sırasında aşağıdakilerden hangisi gerçekleşir?
5. Besinlerin buzdolabında saklanması hangi tür değişimi yavaşlatmak içindir?