Asitler ve bazlar
8. Sınıf Fen Bilimleri · Madde ve Endüstri
Asitler ve bazlar, günlük hayatta sıkça karşılaştığımız iki önemli kimyasal madde grubudur. Asitler, suda çözündüğünde hidrojen iyonu (H⁺) veren maddelerdir. Limon, portakal gibi turunçgil meyvelerinin tadı ekşidir; asitlerin tadı da ekşidir. Asitler metal ve mermer gibi malzemelerle tepkimeye girer. HCl (hidrojen klorür), sülfürik asit ve asetik asit (sirke) yaygın asit örnekleridir.
Bazlar, suda çözündüğünde hidroksit iyonu (OH⁻) veren maddelerdir. Sabun, deterjan ve amonyak bazlara örnektir. Bazların tadı acıdır ve dokunduğunda kaygan his verir. Asitler ve bazlar birbirleriyle tepkimeye girerek tuz ve su oluşturur; bu olaya nötralleşme tepkimesi denir. Örneğin mide asiditesi fazla olduğunda doktorun verdiği ilaç, mide asidini nötralize eden bir baz içerir.
Bir maddeyin asit mi baz mı olduğunu anlamak için pH kavramı kullanılır. pH ölçeği 0 ile 14 arasındadır. pH değeri 7'den küçük olan maddeler asit, pH değeri 7'den büyük olan maddeler baz, pH değeri 7 olan maddeler nötrdür. Saf su nötr bir maddedir. Asit ve bazların tanınmasında turnusol kâğıdı ve ev yapımı indikatörler de kullanılır.
Dersin Önemli Noktaları
- Asitler suda H⁺ iyonu verir; bazlar suda OH⁻ iyonu verir.
- Asitlerin tadı ekşi, bazların tadı acı ve dokunuşu kaygandır.
- Asitler metal ve mermerle tepkimeye girer.
- Asit ve baz birleşince tuz ve su oluşur; buna nötralleşme denir.
- pH 0-7 arasında ise asit, 7 ise nötr, 7-14 arasında ise bazdır.
- Saf su pH'sı 7'dir ve nötrdür.
- Turnusol kâğıdı, asit ve bazları ayırt etmede kullanılır.
Açıklamalı Soru Bankası
1. Bir maddenin pH değeri 4'tür. Bu madde hangi gruptadır?
2. Asitler suda çözündüğünde hangi iyonu verir?
3. Asit ve baz bir araya geldiğinde ne oluşur?
4. Limonun ekşi tadı aşağıdakilerden hangisini gösterir?
5. Turnusol kâğıdı asit ve bazları nasıl ayırt eder?