Fotosentez ve solunum
8. Sınıf Fen Bilimleri · Enerji Dönüşümleri ve Çevre Bilimi
Yeşil bitkiler, güneş ışığından yararlanarak kendi besinlerini üretebilirler. Bu sürece fotosentez denir. Fotosentezde bitki, su ve karbondioksit kullanarak glikoz (şeker) ve oksijen üretir. Fotosentez yalnızca klorofillı hücrelerde, yani yeşil bitkilerde gerçekleşir. Fotosentezin gerçekleşmesi için ışık, su, karbondioksit ve klorofil gereklidir.
Fotosentez, dünyadaki en önemli biyokimyasal tepkimedir; çünkü atmosferdeki oksijenin çoğu bu yolla üretilir. Ayrıca fotosentez, güneş enerjisini besinlerde depolanabilir kimyasal enerjiye dönüştürür. Bütün canlılar bu enerjiye bağımlıdır. Bitkiler fotosentez yaptıkları için üretici, hayvanlar ise tüketicidir.
Canlılar, besinlerde depolanan enerjiyi kullanabilmek için solunum yapar. Hücresel solunumda glikoz ve oksijen kullanılarak karbondioksit, su ve enerji açığa çıkar. Fotosentez ile solunum birbirinin tersi işlev görür: fotosentez enerjiyi depolar, solunum ise depolanmış enerjiyi serbest bırakır. Gündüz bitkiler hem fotosentez hem de solunum yapar; gece ise yalnızca solunum yaparlar. Canlıların nefes alarak karbondioksit vermesi ve bitkilerin oksijen üretmesi doğal dengeyi korur.
Dersin Önemli Noktaları
- Fotosentezde su ve karbondioksitten glikoz ve oksijen üretilir.
- Fotosentez için ışık, klorofil, su ve karbondioksit gereklidir.
- Klorofilli hücreler, güneş ışığını kimyasal enerjiye dönüştürür.
- Fotosentez sayesinde atmosfere oksijen verilir.
- Solunumda glikoz ve oksijen kullanılır; karbondioksit, su ve enerji üretilir.
- Gündüz bitkiler hem fotosentez hem de solunum yapar; gece yalnızca solunum yaparlar.
- Fotosentez ve solunum, doğadaki oksijen ve karbondioksit dengesini sağlar.
Açıklamalı Soru Bankası
1. Fotosentez için gerekli olan maddeler aşağıdakilerden hangisidir?
2. Fotosentez sonucu hangi gaz açığa çıkar?
3. Fotosentez hangi enerji türünü başka bir enerji türüne dönüştürür?
4. Gece bitkiler aşağıdakilerden hangisini gerçekleştirir?
5. Solunum tepkimesinde hangi maddeler açığa çıkar?