Elektrik yükleri

8. Sınıf Fen Bilimleri · Elektrik Yükleri ve Elektrik Enerjisi

Bütün maddeler atomlardan oluşur. Atomun merkezinde pozitif yüklü protonlar ve yüksüz nötronlar bulunur; çevresinde ise negatif yüklü elektronlar hareket eder. Bir cisimde elektron sayısı proton sayısına eşitse cisim nötr durumdadır. Ancak bir cisim elektron kazanırsa negatif, elektron kaybederse pozitif yükle yüklenir. Elektrik yükü yoktan yaratılamaz ve yok edilemez; yalnızca bir cismen diğerine aktarılabilir. Bu duruma elektrik yükünün korunumu denir.

Yüklü cisimler birbirine belirli kuvvetlerle etki eder. Aynı işaretli yükler birbirini iter, zıt işaretli yükler ise birbirini çeker. Yani iki pozitif ya da iki negatif yüklü cisim birbirinden uzaklaşırken, biri pozitif biri negatif yüklü cisimler birbirine yaklaşır. Bu kuvvet, yükler arasındaki uzaklık arttıkça azalır.

Maddeler elektriği iletme özelliğine göre ikiye ayrılır. Elektriği iyi ileten maddelere iletken denir; bakır, alüminyum ve demir iletken örnekleridir. Elektriği iletmeyen maddelere yalıtkan denir; plastik, cam ve kâğıt yalıtkandır. Yalıtkanlar, elektrik akımından korunmak için kablo kaplamalarında kullanılır. Yüklü bir cismin yükü olup olmadığını anlamak için elektroskop adı verilen araç kullanılır.

Dersin Önemli Noktaları

  • Atomun çekirdeğinde pozitif protonlar, etrafında negatif elektronlar bulunur.
  • Elektron kazanan cisim negatif, elektron kaybeden cisim pozitif yüklenir.
  • Aynı işaretli yükler birbirini iter, zıt işaretli yükler birbirini çeker.
  • Elektrik yükü yok edilemez ve yoktan var edilemez; yalnızca aktarılır.
  • Elektriği iyi ileten maddelere iletken, iletmeyen maddelere yalıtkan denir.
  • Bakır iletken, plastik ise yalıtkan bir maddedir.
  • Cisimlerin yüklü olup olmadığını anlamak için elektroskop kullanılır.

Açıklamalı Soru Bankası

1. Bir cisim elektron kazandığında nasıl yüklenir?

  • ANötr kalır
  • BYüksüz kalır
  • CPozitif yüklenir
  • DNegatif yüklenir

2. Aynı işaretli iki elektrik yükü birbirine nasıl davranır?

  • ABirbirini iter
  • BEtkilemez
  • CNötrleşir
  • DBirbirini çeker

3. Aşağıdakilerden hangisi elektrik yüklerinin korunumu yasasıyla ilgilidir?

  • AYükler yoktan yaratılabilir
  • BYük yalnızca bir cismen diğerine aktarılır
  • CYükler her zaman sabit kalır
  • DYükler yok edilebilir

4. Aşağıdakilerden hangisi iletken madde örneğidir?

  • AKâğıt
  • BPlastik
  • CBakır
  • DCam

5. Elektroskop ne için kullanılır?

  • AIsıyı ölçmek için
  • BBasıncı ölçmek için
  • CElektrik akımını ölçmek için
  • DCismin yüklü olup olmadığını anlamak için