Kromozom

8. Sınıf Fen Bilimleri · DNA ve Genetik Kod

DNA, hücre içinde uzun bir çizgi gibi görünen devasa bir moleküldür. Hücre bölünmesi sırasında bu uzun molekül, ip sarar gibi proteinlere sıkıca sarılarak kısa ve kalın yapılar oluşturur. Bu sıkışmış yapılara kromozom denir. Kromozomlar sayesinde DNA, hücre bölünmesi sırasında hiç kaybolmadan yeni hücrelere taşınır.

Her canlı türünün kromozom sayısı sabittir ve türden türe değişir. İnsan vücut hücrelerinde 46, yani 23 çift kromozom bulunur. Bu kromozomlardan 23 tanesi anneden, 23 tanesi babadan gelir. Üreme hücrelerinde ise kromozom sayısı yarıya iner; sperm ve yumurta hücrelerinde 23 kromozom vardır. Döllenme sırasında iki üreme hücresi birleştiğinde yeni bireyin vücut hücrelerinde yeniden 46 kromozom oluşur.

İnsanlarda 23 çift kromozomun 22 çifti vücut özelliklerini belirlerken bir çifti cinsiyeti belirler. Bu kromozomlara cinsiyet kromozomu denir. Kızlarda XX, erkeklerde XY şeklinde bir çift bulunur. Kromozom sayısı ya da yapısındaki bozukluklar, bazı kalıtsal hastalıklara yol açabilir. Bu yüzden kromozomlar, tıbbi incelemelerde önemli bir konudur.

Dersin Önemli Noktaları

  • Kromozom, DNA'nın proteinlere sarılmasıyla oluşan kısa ve kalın yapıdır.
  • İnsan vücut hücrelerinde 46, yani 23 çift kromozom bulunur.
  • İnsan üreme hücrelerinde kromozom sayısı yarıya düşer ve 23 olur.
  • Her canlı türünün kromozom sayısı sabittir.
  • Döllenme sırasında üreme hücrelerinin birleşmesiyle 46 kromozom yeniden oluşur.
  • Cinsiyeti belirleyen kromozom çifti kızlarda XX, erkeklerde XY şeklindedir.
  • Kromozom sayısı ya da yapısındaki bozukluk kalıtsal hastalıklara yol açabilir.

Açıklamalı Soru Bankası

1. İnsan vücut hücrelerinde kaç kromozom bulunur?

  • A92 tane
  • B23 tane
  • C46 tane
  • D44 tane

2. Kromozomlar, DNA'nın nasıl bir halidir?

  • ADNA'nın yok olmuş hâli
  • BDNA'nın hücre dışına atılmış hâli
  • CDNA'nın tamamının çözülmüş hâli
  • DDNA'nın sıkıca sarılıp kısalıp kalınlaşmış hâli

3. İnsan üreme hücrelerindeki kromozom sayısı kaçtır?

  • A23 tane
  • B92 tane
  • C46 tane
  • D44 tane

4. Erkek bireylerdeki cinsiyet kromozom çifti hangisidir?

  • AXX
  • BXY
  • CYY
  • DXO

5. Türlerin kromozom sayısı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  • AYaş ilerledikçe kromozom sayısı azalır
  • BHer bireyin kromozom sayısı farklıdır
  • CTürden türe değişir ama aynı türde sabittir
  • DBütün canlılarda 46'ya eşittir