Gen
8. Sınıf Fen Bilimleri · DNA ve Genetik Kod
DNA, hücrede uzun bir ip gibi durur; bu ipin üzerinde belirli görevleri olan bölümler yer alır. DNA üzerinde belirli bir proteinin yapılmasını sağlayan ve kalıtsal bir özelliği yöneten bölüme gen denir. Örneğin göz rengi, saç rengi, boy veya kan grubu gibi özellikler genler tarafından belirlenir.
Her özellik için anneden ve babadan birer gen gelir. Bu iki genin her birine alel gen denir. Alel genler aynı özellikle ilgili olsalar da farklı bilgi taşıyabilirler. Örneğin göz rengi için bir gen kahverengiye, diğer gen maviye dair bilgi taşıyabilir. Bu durumda bireyin görünümü, güçlü genin etkisine göre şekillenir.
Genetikte, bir özellik üzerine baskı yapan gene baskın (dominant) gen, etkisini gösteremeyen gene ise çekinik (resesif) gen denir. Örneğin dal kulak özelliği baskın gen tarafından yönetildiği için bir anne ya da babada bu gen varsa çocukta büyük olasılıkla dal kulak görülür. Genler üzerinde yapılan araştırmalar, genetik hastalıkların anlaşılmasına ve teşhisine katkı sağlar.
Dersin Önemli Noktaları
- Gen, DNA üzerinde belirli bir proteinin yapılmasını yöneten bölümdür.
- Göz rengi, saç rengi ve kan grubu gibi özellikler genler tarafından belirlenir.
- Bir özellik için anneden ve babadan gelen genlerin her birine alel gen denir.
- Baskın gen, diğer genin etkisini bastırarak kendini gösterir.
- Çekinik gen, baskın genin yanında etkisini gösteremez.
- Genler, proteinlerin yapımını yöneterek bireyin özelliklerini belirler.
- Genetik hastalıkların nedeni, bazı genlerdeki bozukluklardır.
Açıklamalı Soru Bankası
1. DNA üzerinde bir kalıtsal özelliği yöneten bölüme ne ad verilir?
2. Bir özellik için anneden ve babadan gelen genlerin her birine ne denir?
3. Dal kulak özelliğini taşıyan ve diğer geni bastıran gene ne ad verilir?
4. Bir öğrencinin göz rengi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
5. Genler hangi molekül üzerinde bulunur?