Günlük yaşam uygulamaları
8. Sınıf Fen Bilimleri · Basınç
Basınç, günlük yaşamın her alanında karşımıza çıkar. Çoğu zaman fark etmesek de birçok alet ve olay, basınç ilkesiyle çalışır. Pipetle sıvı içmek, ilaç şırıngasıyla ilaç çekmek ve vantuz kullanmak, basınç farkının uygulanmasına dayanır. Pipette sıvı içebilmek için ağızla hava emilir; pipet içindeki basınç azalır ve dıştaki büyük hava basıncı sıvıyı yukarı iter.
Araba lastiklerinin şişirilmesi de gaz basıncının önemli bir uygulamasıdır. Lastiğe yeterli hava basılmazsa araç yolda zor hareket eder ve lastik erken aşınır. Uçaklar, yeryüzünden yükseğe çıktıkça atmosfer basıncı azaldığı için kabin basıncı özel sistemlerle dengelenir. Böylece yolcular rahat nefes alabilir. Dağcılar da yükseklere çıktıkça azalan oksijen miktarına ve azalan basınca uyum sağlamak için molalar verir.
Sıvı basıncı uygulamaları da hayatta önemlidir. Su depoları, evin çatısına yakın yüksek yere kurulur; böylece musluktan suyun çıkması için yeterli basınç oluşur. Kaldırma pompaları ve fren sistemleri, sıvıların basıncı her yöne eşit iletme özelliğinden yararlanarak ağır yükleri kaldırır ve araçları durdurur.
Dersin Önemli Noktaları
- Pipetle sıvı içmek, basınç farkından yararlanma örneğidir.
- Şırınga, ilacı çekmek için basınç farkı ilkesiyle çalışır.
- Vantuz, yüzeye yapışmak için hava basıncından yararlanır.
- Uçak kabinleri, dış basınç düştüğü için basınçlandırılır.
- Su deposu, evin yüksek bir yerine konur; böylece musluktan su daha güçlü çıkar.
- Kaldırma pompaları ve hidrolik frenler, sıvıların basıncı ileten özelliğinden yararlanır.
- Araba lastikleri, gaz basıncı ilkesiyle şişirilir.
Açıklamalı Soru Bankası
1. Pipetle sıvı içebilmek nasıl mümkün olur?
2. Bir vantuz, cama yapışabilmek için hangi ilkeye dayanır?
3. Uçaklarda yolcuların rahat nefes alabilmesi için hangi önlem alınır?
4. Bir apartmanda su deposu neden yüksek bir yere konur?
5. Bir otomobilin hidrolik fren sistemi hangi basınç özelliğinden yararlanır?