Gaz basıncı

Gazlar, bulundukları kabın duvarlarına her yönde basınç uygular. Gaz molekülleri sürekli hareket ettiği için kabın duvarlarına sürekli çarpar ve bu çarpmalar basınç oluşturur. Gaz basıncı, sıcaklığa ve hacme bağlıdır. Bir gazın sıcaklığı artırılırsa moleküller daha hızlı hareket eder ve kap duvarlarına daha sert çarpar; bu yüzden basınç artar. Gazın hacmi küçültülürse moleküller daha sıkışır ve basınç yeniden artar.

Dünya'yı saran havaya atmosfer denir. Atmosferdeki gazlar, yeryüzünde yaşayan tüm canlılara baskı uygular; bu baskıya atmosfer basıncı denir. Atmosfer basıncı, deniz seviyesinden yükseklere çıkıldıkça azalır. Çünkü yükseklere çıkıldıkça atmosferdeki hava molekül sayısı azalır ve hava seyrekleşir. Dağlarda su, deniz seviyesine göre daha düşük sıcaklıkta kaynar çünkü basınç daha azdır.

Gaz basıncını gösteren klasik deney, Torricelli tarafından yapılmıştır. Torricelli, cıva dolu bir tüpü ters çevirerek cıva haznesine daldırmış; cıvanın belli bir yükseklikte durduğunu gözlemlemiştir. Cıva sütununun dengede kalması, atmosfer basıncının bu cıva basıncına eşit olduğunu gösterir. Günlük yaşamda şişirilmiş bir topun şeklini koruması, araba lastiklerinin şişirilmesi ve uçak kabinlerinin basınçlandırılması gaz basıncının uygulamalarıdır.