Işığın madde ile etkileşimi
7. Sınıf Fen Bilimleri · Saf Madde ve Karışımlar
Işık, bir kaynaktan çıkıp doğrusal yolla ilerleyen enerji türüdür. Işığın madde ile karşılaşması üç şekilde olabilir: geçiş, yansıma ve soğurulma (emilme). Işığı geçiren maddelere saydam, geçirmeyen maddelere saydam olmayan, bir kısmını geçiren maddelere ise yarı saydam (süngerimsi) denir. Cam, su ve hava saydam; tahta, metal ve duvar saydam olmayan; sütlü cam ve yağlı kâğıt yarı saydam maddelerdir.
Işık, yüzeye çarptığında geri dönmesine yansıma denir. Yansıma yasalarına göre gelme açısı, yansıma açısına eşittir. Aynalar ışığı düzenli olarak yansıtan yüzeylerdir. Pürüzsüz yüzeylerden yansıyan ışık düzgün yansıma oluşturur; kaba yüzeylerden yansıyan ışık ise dağınık yansıma yapar. Düzgün olmayan yüzeyler (duvar, kâğıt) her yöne ışık yansıttığı için etrafımızı her yönden görebiliriz.
Işığın soğurulması, ışığın madde tarafından tutulup ısıya dönüştürülmesidir. Koyu renkli yüzeyler ışığı daha çok soğurur, açık renkli yüzeyler ise daha çok yansıtır. Bu nedenle yazın koyu renk kıyafetler daha çok ısıtır.
Dersin Önemli Noktaları
- Işık, bir kaynaktan çıkıp doğrusal olarak ilerleyen enerji türüdür.
- Saydam maddeler ışığı geçirir; cam, su ve hava saydamdır.
- Saydam olmayan maddeler ışığı hiç geçirmez; tahta ve metal buna örnektir.
- Yansıma, ışığın bir yüzeye çarpıp geri dönmesidir.
- Gelme açısı yansıma açısına eşittir.
- Pürüzsüz yüzeylerde düzgün, pürüzlü yüzeylerde dağınık yansıma olur.
- Koyu renkli yüzeyler ışığı çok soğurur ve ısınır.
- Soğurulan ışık, ısı enerjisine dönüşür.
Açıklamalı Soru Bankası
1. Işığı hiç geçirmeyen maddelere ne ad verilir?
2. Işığın bir yüzeye çarpıp geri dönmesi olayına ne denir?
3. Yaz günlerinde koyu renk kıyafetlerin daha çok ısınmasının nedeni nedir?
4. Yansıma yasasına göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
5. Etrafımızdaki cisimleri her yönden görebilmemizin nedeni nedir?