Mayoz
7. Sınıf Fen Bilimleri · Hücre ve Üreme
Mayoz, üreme hücrelerinin (gametlerin) oluştuğu özel bir hücre bölünmesi türüdür. Bir ana hücre iki kez bölünerek dört yavru hücre oluşturur. Bu bölünmede kromozom sayısı yarıya iner. Mayoz, eşeyli üreyen canlılarda kalıtım çeşitliliğini sağlar. Kromozom sayısının yarıya inmesi, döllenme sırasında yeni bireyin kromozom sayısının sabit kalmasını sağlar.
Mayoz iki aşamalı bir bölünmedir. Birinci bölünmede (mayoz I) homolog kromozomlar çiftler hâlinde ayrılır. Bu sırada krossover (parça değişimi) denilen olayla homolog kromozomlar arasında gen alışverişi olur. Krossover sayesinde yavru hücreler birbirinden farklı genetik kombinasyonlara sahip olur. İkinci bölünmede (mayoz II) kardeş kromatitler ayrılır ve kromozom sayısı yarıya iner.
Mayoz sonucunda oluşan dört yavru hücrenin her biri ana hücreden farklı genetik yapıya sahiptir. İnsanlarda sperm ve yumurta hücreleri mayozla oluşur ve her birinde 23 kromozom bulunur. Döllenmede sperm ve yumurta birleşince zigot 46 kromozoma sahip olur.
Dersin Önemli Noktaları
- Mayoz, üreme hücrelerinin oluştuğu özel bir hücre bölünmesidir.
- Mayozda kromozom sayısı yarıya iner.
- Mayoz birinci bölünmede homolog kromozomlar, ikinci bölünmede kardeş kromatitler ayrılır.
- Krossover homolog kromozomlar arasında gen alışverişini sağlar.
- Mayoz sonucu dört yavru hücre oluşur ve her biri farklı genetik yapıdadır.
- İnsan sperm ve yumurta hücrelerinde 23 kromozom bulunur.
- Kromozom sayısının yarıya inmesi döllenmede sabit kromozom sayısını sağlar.
- Mayoz, eşeyli üreyen canlılarda kalıtım çeşitliliğine katkı sağlar.
Açıklamalı Soru Bankası
1. Mayoz sonucunda bir ana hücreden kaç yavru hücre oluşur?
2. Mayozda kromozom sayısı yarıya iner. Bunun canlılar için avantajı nedir?
3. Krossover olayı hangi aşamada gerçekleşir?
4. İnsanlarda mayozla oluşan sperm ve yumurta hücrelerinde kaç kromozom bulunur?
5. Aşağıdakilerden hangisi mitoz ve mayoz arasındaki farklardan biridir?