Elektrik devreleri
7. Sınıf Fen Bilimleri · Elektrik
Elektrik devresi, elektrik akımının kapalı bir yolda ilerlemesini sağlayan düzendir. Basit bir devrede enerji kaynağı (pil), iletken kablolar ve ampul gibi alıcılar bulunur. Elektrik akımı, yük taşıyan elektronlerin kablolar boyunca düzenli hareketidir. Ampul, akım geçtiğinde telleri (flaman) ısınır ve ışık verir.
Devreler iki şekilde bağlanır: seri ve paralel. Seri devrede alıcılar tek yol hâlinde art arda bağlanır. Seri devrede akım tek yol izlediği için bir alıcı bozulursa tüm devre kesilir ve ampuller söner. Paralel devrede ise alıcılar birbirine paralel kollara bağlanır; her kol ayrı bir yol sağlar. Paralel devrede bir alıcı bozulsa bile diğer kollar çalışmaya devam eder. Evlerdeki elektrik tesisatı paralel bağlanır; çünkü bir lamba bozulduğunda diğer lambalar çalışmaya devam eder.
Devrede akımın şiddeti ampermetre ile, gerilim (potansiyel fark) voltmetre ile ölçülür. Ampermetre devreye seri bağlanır, voltmetre ise alıcıya paralel bağlanır. Anahtar devreyi açıp kapatmak için kullanılır; anahtar açıkken devre kopuk olur ve akım geçmez.
Dersin Önemli Noktaları
- Elektrik akımı, yük taşıyan elektronların düzenli hareketidir.
- Kapalı devrede akım geçer, açık devrede akım geçmez.
- Seri devrede alıcılar tek yol hâlinde bağlanır; bir alıcı bozulursa devre çalışmaz.
- Paralel devrede her alıcı ayrı bir kola bağlanır ve birinin bozulması diğerlerini etkilemez.
- Evlerdeki elektrik tesisatı paralel bağlanır.
- Ampermetre akımı ölçer ve devreye seri bağlanır.
- Voltmetre gerilimi ölçer ve alıcıya paralel bağlanır.
- Ampuldeki ince tel (flaman) ısıtıldığında ışık yayar.
Açıklamalı Soru Bankası
1. Seri bağlanmış bir devrede bir ampul bozulursa ne olur?
2. Evlerdeki elektrik tesisatı neden paralel bağlanır?
3. Ampermetre devreye nasıl bağlanır?
4. Aşağıdakilerden hangisi kapalı bir elektrik devresinde ışık yayılmasını sağlar?
5. Elektrik devresinde anahtarın görevi nedir?