Elektrik devreleri
6. Sınıf Fen Bilimleri · Madde ve Isı
Elektrik enerjisi devre denilen kapalı yollarda akar. Bir elektrik devresi enerji kaynağı (pil), iletken kablolar, bir ampul ve anahtar gibi devre elemanlarından oluşur. Devre kapandığında akım ampule ulaşıp onu ışık kaynağı hâline getirir; devre kesilirse akım durur ve ampul sönür.
Devre elemanlarını farklı biçimlerde bağlayabiliriz. Ampulleri art arda, tek bir yol üzerinden bağlarsak seri devre oluşur. Seri devrede bir ampul yanarsa diğerleri de yanar; ampullerden biri sönerse devre açılır ve tüm ampuller söner. Ampul sayısı arttıkça akım azalır ve ampuller daha sönük yanar.
Ampulleri yan yana, ayrı yollardan bağlarsak paralel devre oluşur. Paralel devrede her ampul kendi yoluna sahiptir; biri sönerse diğerleri yanmaya devam eder. Evlerdeki elektrik tesisatı paralel bağlanır, çünkü bir lamba bozulduğunda diğerlerinin çalışmaya devam etmesi gerekir.
Dersin Önemli Noktaları
- Elektrik devresi pil, iletken kablolar, ampul ve anahtar gibi elemanlardan oluşur.
- Devrenin kapalı olması gerekir; anahtar açık olursa akım geçmez.
- Seri devrede elemanlar tek yol üzerinde art arda bağlanır.
- Seri devrede bir ampul sönerse tüm ampuller söner.
- Seri devrede ampul sayısı arttıkça ampuller daha sönük yanar.
- Paralel devrede her ampul ayrı yoldan bağlanır.
- Paralel devrede bir ampul sönse bile diğerleri yanmaya devam eder.
- Evlerdeki elektrik tesisatı paralel olarak bağlanır.
Açıklamalı Soru Bankası
1. Seri bağlı bir devredeki ampullerden biri sönerse diğerleri ne olur?
2. Ampul sayısı arttıkça seri devredeki ampullerin parlaklığı nasıl değişir?
3. Evlerdeki ampuller nasıl bağlanır?
4. Paralel devrenin seri devreden farkı nedir?
5. Bir elektrik devresinde akımın geçebilmesi için ne gereklidir?