Elektriğin iletimi
6. Sınıf Fen Bilimleri · Madde ve Isı
Elektrik, günlük yaşamımızda ışık, ısı ve hareket kaynağıdır. Elektrik enerjisi bazı maddelerden kolayca geçerken bazı maddelerden geçemez. Elektrik akımını ileten maddelere iletken, iletmeyen maddelere yalıtkan denir. Metaller (bakır, demir, alüminyum) iyi iletkenlerdir; plastik, lastik, cam ve tahta yalıtkandır.
Bütün maddeler atomlardan oluşur. Atomların içinde proton ve nötron bulunduğu çekirdek, çekirdeğin etrafında elektronlar döner. Bir maddede serbest elektronlar varsa elektrik akımı kolayca ilerleyebilir; bu yüzden metaller iyi iletken olarak kullanılır.
Elektrik akımı, yönlü elektron hareketidir ve elektrik enerjisi iletilirken kullanılan kablolar iletken bakır tellerden yapılır. Kabloların dış kaplaması plastik olur; bu da elektrik çarpmasını önlemek için yalıtkan kullanımına örnektir. Ayrıca cisimler birbirine sürtündüğünde elektrik yüklenir; tarak saça sürtüldüğünde tarak, saçtaki küçük kağıt parçalarını çekerek elektriklenmeye örnektir.
Dersin Önemli Noktaları
- Elektrik akımını ileten maddelere iletken, iletmeyen maddelere yalıtkan denir.
- Metaller (bakır, demir, alüminyum) iyi iletkenlerdir.
- Plastik, lastik, cam, kauçuk ve tahta yalıtkan maddelere örnektir.
- Elektrik akımı, elektronların yönlü hareketiyle oluşur.
- Elektrik kablolarının içindeki tel iletken, dış kaplaması yalıtkandır.
- Yalıtkan maddeler elektrik kazalarına karşı güvenlik sağlar.
- Sürtünmeyle elektriklenme, cisimlerin hafif cisimleri çekmesine yol açar.
- İnsan vücudu, toprak ve su elektrik akımını iletebilir.
Açıklamalı Soru Bankası
1. Elektrik akımını ileten maddelere ne ad verilir?
2. Aşağıdakilerden hangisi elektrik akımını iletir?
3. Elektrik kablolarının dış yüzeyi yalıtkan maddeden yapılır çünkü ne amaçla kullanılır?
4. Elektrik akımı oluştuğunda devrede ne hareket eder?
5. Saç taraklandığında tarak küçük kağıt parçalarını çekiyorsa bu durum neyi gösterir?