Sürat
6. Sınıf Fen Bilimleri · Kuvvet ve Hareket
Hareket, cisimlerin zamanla yer değiştirmesidir. Bir cismin ne kadar hızlı yer değiştirdiğini anlamak için sürat kullanılır. Sürat, birim zamanda alınan yoldur ve sürat = alınan yol ÷ geçen zaman formülüyle hesaplanır.
Süratin birimleri, yol ve zaman birimlerine bağlıdır. Otomobillerdeki hız göstergesi genellikle saatte kilometre (km/sa) birimini kullanır. Metre ve saniye cinsinden ölçümlerde ise sürat birimi m/sn olur. Örneğin bir araba 2 saatte 160 km yol alırsa sürati 160 ÷ 2 = 80 km/sa olur.
Günlük yaşamda sürati sürekli gözlemleriz: koşucuların sürati, araçların hızı, bisiklet sürücülerinin ilerleyişi. Sürati artan bir cisim birim zamanda daha fazla yol alır. Ayrıca cisimler hareket ederken süratleri değişebilir; başlangıç süratine ek olarak sürat değişimi hızlanma ya da yavaşlamayı gösterir.
Dersin Önemli Noktaları
- Sürat, birim zamanda alınan yoldur.
- Sürat = alınan yol ÷ geçen zaman formülüyle hesaplanır.
- Süratin birimleri km/sa veya m/sn olabilir.
- Alınan yol arttıkça veya geçen zaman kısaldıkça sürat büyür.
- Sürat, hareketli cismin ne kadar hızlı yer değiştirdiğini gösterir.
- Sürati sabit olan cisim eşit zaman aralıklarında eşit yol alır.
- Örnek hesap: 2 saatte 160 km giden aracın sürati 80 km/sa'dir.
Açıklamalı Soru Bankası
1. Bir bisikletçi 3 saatte 45 km yol aldı. Sürati kaç km/sa'dir?
2. Süratin birimleri hangi büyüklüklerden oluşur?
3. Arabası saatte 90 km hızla giden bir sürücü 4 saat sonra kaç km yol almış olur?
4. Aynı yolu giden iki koşucudan sürati büyük olanın durumu nedir?
5. Bir tren 120 km'lik yolu 2 saatte, bir otobüs 100 km'lik yolu 2 saatte gidiyor. Hangi araç daha hızlıdır?