Maddenin hâlleri
5. Sınıf Fen Bilimleri · Işık ve Madde
Maddeler katı, sıvı ve gaz olmak üzere üç hâlde bulunur. Katı maddelerin belirli bir şekli ve hacmi vardır. Taş, tahta ve buz katı maddelere örnektir. Katı maddelerin tanecikleri çok sıkı dizilmiştir ve yer değiştiremez; bu yüzden şekilleri kolay kolay değişmez.
Sıvı maddelerin belirli bir şekli yoktur; konuldukları kabın şeklini alırlar. Ancak hacimleri sabittir; hangi kaba konulursa konulsun hacimleri değişmez. Su, süt ve yağ sıvı maddelere örnektir. Sıvı maddelerin tanecikleri katılara göre daha serbest hareket eder.
Gaz maddelerin belirli bir şekli ve hacmi yoktur. Kapları ne olursa olsun bulundukları ortama yayılırlar. Hava, su buharı ve doğalgaz gaz hâldeki maddelere örnektir. Maddeler ısı alarak ya da vererek hâl değiştirebilir; bu değişimler erime, donma, buharlaşma, yoğuşma ve süblimleşme olarak adlandırılır.
Dersin Önemli Noktaları
- Maddeler katı, sıvı ve gaz olmak üzere üç hâlde bulunur.
- Katı maddelerin belirli şekli ve hacmi vardır.
- Sıvı maddelerin şekli yoktur ama hacmi sabittir.
- Gazların belirli şekli ve hacmi yoktur; bulundukları ortama yayılırlar.
- Katı maddelerin tanecikleri en sık, gaz maddelerin tanecikleri en serbest dizilmiştir.
- Erime, donma, buharlaşma, yoğuşma ve süblimleşme hâl değişimidir.
- Maddeler hâl değişimi sırasında kimliklerini korur.
Açıklamalı Soru Bankası
1. Aşağıdaki maddelerden hangisi katı hâlde bulunur?
2. Bir sıvı madde farklı kaplara konulduğunda hangi özellik değişmez?
3. Sıvı hâldeki bir maddenin gaz hâline geçmesine ne denir?
4. Yaz aylarında terlediğimizde vücut sıcaklığımızın artmamasının nedeni nedir?
5. Buzdolabında saklanan suyun donması ne tür bir olaya örnektir?