Işık
5. Sınıf Fen Bilimleri · Işık ve Madde
Işık, çevremizi görmemizi sağlayan bir enerji biçimidir. Kendisi ışık üreten varlıklara ışık kaynağı denir. Güneş, yıldızlar, ateşböceği gibi varlıklar doğal ışık kaynaklarıdır; ampul, el feneri ve çakmak gibi araçlar yapay ışık kaynaklarıdır. Ay gibi gök cisimleri ışık yaymaz, sadece güneş ışığını yansıtır.
Işık, şeffaf maddelerden geçer. Cam, su ve hava şeffaf maddelere örnektir; bunların arkasındaki cisimler net görülür. Yarı saydam maddeler ışığın bir kısmını geçirir; bu maddelerin arkasındaki cisimler bulanık görünür. Saydam olmayan maddeler ise ışığı hiç geçirmez ve arkalarında gölge oluşur.
Işık boşlukta ve şeffaf ortamlarda yaklaşık 300.000 kilometre saniyelik hızla yayılır. Bu, evrende bilinen en büyük hızdır. Işık hızı bu kadar büyük olduğu için Güneş'ten çıkan ışık yaklaşık 8 dakikada Dünya'ya ulaşır. Işığın bize ulaşması için zamana ihtiyaç vardır.
Dersin Önemli Noktaları
- Işık bir enerji biçimidir ve ışık kaynaklarından yayılır.
- Kendi ışığını üreten varlıklara ışık kaynağı denir.
- Güneş ve ateşböceği doğal, el feneri ve ampul yapay ışık kaynağıdır.
- Ay ışık kaynağı değildir; güneş ışığını yansıtır.
- Işık şeffaf maddeleri tamamen, yarı saydam maddeleri kısmen geçirir.
- Işığı hiç geçirmeyen maddelere saydam olmayan madde denir.
- Işığın boşluktaki hızı yaklaşık 300.000 kilometre saniyedir.
Açıklamalı Soru Bankası
1. Aşağıdakilerden hangisi bir ışık kaynağı değildir?
2. Işık yılı, ışığın bir yılda kat ettiği mesafeye denir. Bu birim aşağıdakilerden hangisini ölçmek için kullanılır?
3. Güneşten gelen ışık yaklaşık 8 dakika sonra Dünya'ya ulaşır. Bu durumun nedeni nedir?
4. Dolaptaki bir madeni paranın görülmesi için gereken en önemli etken nedir?
5. Gece yanıp sönen ateşböcekleri hangi grup ışık kaynağına örnektir?