Işığın yayılması
5. Sınıf Fen Bilimleri · Işık ve Madde
Işık, kaynağından çıkar ve her yöne doğru yayılır. Işık ışınları, homojen ve şeffaf ortamlarda düz bir çizgi boyunca yayılır. Işığın düz çizgi boyunca yayılması günlük yaşamda birçok olayı açıklar. Gölge oluşumu, güneş ve ay tutulması ve ayın evreleri ışığın doğrusal yayılması sayesinde meydana gelir.
Işık şeffaf maddelerden geçerken hiç engellenmez; bu maddelerin arkasındaki cisimler net görülür. Cam, temiz su ve hava şeffaf maddelere örnektir. Yarı saydam maddeler ışığın bir kısmını geçirir; bu yüzden arkalarındaki cisimler bulanık görünür. Buzlu cam ve ince kâğıt yarı saydam maddelere örnektir.
Işığı hiç geçirmeyen maddelere saydam olmayan madde denir. Ahşap, metal ve karton bu gruba girer. Saydam olmayan maddelerin arkasında ışık geçmediği için gölge oluşur. Gölge, ışık kaynağından çıkan ışınların saydam olmayan bir cisim tarafından engellenmesiyle oluşur.
Dersin Önemli Noktaları
- Işık, kaynağından her yöne doğru yayılır.
- Işık şeffaf ortamlarda düz bir çizgi boyunca yayılır.
- Şeffaf maddeler ışığı tamamen geçirir.
- Yarı saydam maddeler ışığın bir kısmını geçirir.
- Saydam olmayan maddeler ışığı hiç geçirmez.
- Işığın düz yayılması nedeniyle gölge oluşur.
- Güneş ve Ay tutulmaları ışığın doğrusal yayılması ile açıklanır.
Açıklamalı Soru Bankası
1. Işığın yayılma biçimi nasıldır?
2. Işığın bir kısmını geçiren maddelere ne ad verilir?
3. Aşağıdakilerden hangisi şeffaf bir maddedir?
4. Bir odanın karartıldığını düşünelim. İçerideki eşyaları göremememizin nedeni nedir?
5. Işığın bir cisme çarpıp tekrar çevreye yayılmasına ne denir?