Isı ve sıcaklık
5. Sınıf Fen Bilimleri · Işık ve Madde
Isı, sıcak bir ortamdan soğuk bir ortama doğru akan enerjidir. Sıcaklık ise bir maddenin ne kadar sıcak ya da soğuk olduğunu gösteren değerdir. Sıcaklık termometre ile ölçülür ve birimi santigrat derecedir. Isının birimi ise kalori ya da jouledir.
Isı, her zaman sıcak olan ortamdan soğuk olan ortama doğru akar. Sıcak çayı soğuk bardağa boşalttığımızda ısı çaydan bardağa geçer ve bardak ısınır. Isı akışı, iki ortamın sıcaklıkları eşitlenene kadar sürer. Isı akışı durduğunda ortamlar arasında sıcaklık farkı kalmaz.
Maddeler ısıyı farklı hızlarda iletir. Isıyı iyi ileten maddelere ısı iletkeni denir; metal gibi maddeler ısıyı iyi iletir. Isıyı iyi iletmeyen maddelere ısı yalıtıcı ya da ısı yalıtıcısı denir; tahta, plastik ve köpük bu gruba girer. Kışın giydiğimiz yün kazaklar ısı yalıtıcı olduğu için bizi sıcak tutar.
Dersin Önemli Noktaları
- Isı, sıcak ortamdan soğuk ortama doğru aktarılan enerjidir.
- Sıcaklık, maddenin ne kadar sıcak ya da soğuk olduğunu gösteren değerdir.
- Sıcaklık termometre ile ölçülür ve birimi santigrat derecedir.
- Isı, sıcaklıkları eşitlenene kadar sıcaktan soğuğa akar.
- Metaller ısıyı iyi iletir; ısı iletkeni maddelere örnektir.
- Tahta ve plastik ısıyı iyi iletmez; ısı yalıtıcısıdır.
- Aynı maddeden yapılmış büyük ve küçük cisimlerin sıcaklıkları eşit olabilir.
Açıklamalı Soru Bankası
1. Sıcaklık nedir?
2. Isı enerjisi hangi yönde akar?
3. Tencere saplarının tahta ya da plastikten yapılmasının nedeni nedir?
4. Aynı sıcaklıktaki bir çaydanlık suyu ile küçük bir bardak su karşılaştırıldığında hangisi doğru olur?
5. Yazın güneşte bırakılan bir bisikletin lastiğinin şişmesinin nedeni nedir?