Kuvvet ve kuvvetin ölçülmesi

5. Sınıf Fen Bilimleri · Dünya, Güneş ve Ay

Bir cisme dokunarak ya da dokunmadan uyguladığımız itme ve çekmeye kuvvet denir. Topa vurmak, kapıyı çekmek, arabayı itmek kuvvet uygulamaya örnektir. Kuvvet bir cismin durumunu değiştirebilir; duran cismi hareket ettirebilir, hareketli cismi durdurabilir, hızını veya yönünü değiştirebilir.

Kuvvet ölçmek için dinamometre denilen araç kullanılır. Dinamometrenin içinde bir yay bulunur; cisme uygulanan kuvvet büyüdükçe yay daha çok uzar ve gösterge daha büyük değer gösterir. Kuvvetin birimi newtondur ve N harfi ile gösterilir.

Dinamometre kullanırken ölçülecek kuvvetin, dinamometrenin ölçebileceği en büyük kuvvetten küçük olmasına dikkat edilmelidir. Örneğin 5 newtonluk bir dinamometre ile 8 newtonluk bir kuvvet ölçülemez. Bu durumda yay aşırı uzar ve dinamometre bozulabilir.

Dersin Önemli Noktaları

  • Cisimlere uygulanan itme ve çekmeye kuvvet denir.
  • Kuvvetin birimi newtondur ve N harfiyle gösterilir.
  • Kuvvet, cisimlerin şeklini ve hareket durumunu değiştirebilir.
  • Kuvvet dinamometre ile ölçülür.
  • Dinamometredeki yayın uzaması uygulanan kuvvetin büyüklüğünü gösterir.
  • Dinamometrede okunabilecek en büyük değer, o dinamometrenin ölçebileceği en büyük kuvvettir.
  • Ölçülen kuvvet dinamometrenin ölçüm aralığından büyük olursa dinamometre bozulabilir.

Açıklamalı Soru Bankası

1. Kuvvet ölçmek için hangi araç kullanılır?

  • ADinamometre
  • BTermometre
  • CKronometre
  • DBarometre

2. Kuvvetin birimi nedir?

  • ANewton
  • BGram
  • CSantimetre
  • DSaniye

3. Aşağıdakilerden hangisi kuvvetin cisimler üzerindeki etkilerinden biri değildir?

  • ADuran bir cismi hareket ettirmek
  • BHareketli bir cismi durdurmak
  • CCismin şeklini değiştirmek
  • DCismin rengini değiştirmek

4. Bir dinamometreye önce küçük bir elma, sonra büyük bir karpuz asılıyor. İkinci ölçümde yayın uzaması nasıl olur?

  • ADaha çok uzar çünkü karpuzun ağırlığı daha fazladır.
  • BAynı kalır çünkü cisimler yere doğru çekilir.
  • CDaha az uzar çünkü karpuz daha dengelidir.
  • DHiç uzamaz çünkü karpuz çok ağır bir cismidir.

5. Ölçebileceği en büyük değeri 5 N olan bir dinamometreyle 8 N'luk bir kuvveti ölçmek isteyen bir öğrenci ne yapmalıdır?

  • ADinamometreyi 8 değerini gösterecek biçimde zorlamalıdır.
  • BKuvveti ölçmeden değerini tahmin etmelidir.
  • CDinamometreyi ters çevirerek ölçüm yapmalıdır.
  • DÖlçme aralığı daha büyük başka bir dinamometre kullanmalıdır.