Maddenin hâlleri
4. Sınıf Fen Bilimleri · Madde ve Hâlleri
Etrafımızdaki maddeler katı, sıvı ve gaz olmak üzere üç hâlte bulunur. Taş, tahta ve buz gibi katı maddeler belirli bir şekle ve belirli bir hacme sahiptir; kolayca akışmaz. Su, süt ve meyve suyu gibi sıvılar ise bulundukları kabın şeklini alır ve akışkandır; ancak belirli hacimleri vardır.
Oksijen ve su buharı gibi gazların belirli bir şekli ve hacmi yoktur. Gazlar bulunduğu ortama yayılır ve sıkıştırılabilir. Bir odada açık bırakılan parfümün tüm odaya yayılması bunun güzel bir örneğidir.
Maddeler taneciklerden oluşur. Katı maddelerin tanecikleri çok sıkı dizilmiştir, bu yüzden katılar şeklini korur. Sıvıların tanecikleri birbirinden kayarak hareket eder, gazların tanecikleri ise çok serbest hareket eder. Maddeler ısı alıp vererek hâl değiştirebilir; örneğin buz eriyerek suya, su donarak buza dönüşür.
Dersin Önemli Noktaları
- Maddeler katı, sıvı ve gaz olmak üzere üç hâlte bulunur.
- Katı maddeler belirli şekle ve hacme sahiptir.
- Sıvılar bulunduğu kabın şeklini alır ve akışkandır.
- Gazlar belirli şekli olmayan, bulunduğu ortama yayılan maddelerdir.
- Maddeler taneciklerden oluşur; katı maddelerin tanecikleri sıkı dizilmiştir.
- Suyun katı hâli buz, gaz hâli su buharıdır.
- Maddeler ısı alıp vererek hâl değiştirebilir.
Açıklamalı Soru Bankası
1. Belirli bir şekli ve hacmi olan madde hâli hangisidir?
2. Suyun gaz hâline ne ad verilir?
3. Odada açılan parfümün kısa sürede tüm odaya yayılmasının nedeni hangisidir?
4. Elma suyunun bardağa konulduğunda bardağın şeklini alması, elma suyunun hangi hâlde olduğuna örnektir?
5. Buzdolabından çıkan dondurmanın kısa sürede erimesi hangi değişime örnektir?