Işık
4. Sınıf Fen Bilimleri · Madde ve Hâlleri
Karanlık bir odada hiçbir şey göremeyiz; görebilmemiz için ışığa ihtiyacımız vardır. Kendi ışığını yayan cisimlere ışık kaynağı denir. Güneş, yıldızlar ve ateşböceği doğal ışık kaynaklarıdır; ampul, mum ve el feneri ise insanların yaptığı yapay ışık kaynaklarıdır. Ay'ın kendi ışığı yoktur; Güneş'ten aldığı ışığı yansıttığı için parlar.
Işık, düz bir çizgi boyunca ilerler; buna ışığın doğrusal yayılması denir. Işık, cam ve su gibi saydam maddelerden geçebilir. Kâğıt ve tahta gibi opak (ışığı geçirmeyen) maddelerden geçemez. Işığın önüne opak bir cisim konduğunda cismin arkasında karanlık bir bölge oluşur; buna gölge denir.
Işık bir cisme çarpınca yön değiştirerek geri dönebilir; buna yansıma denir. Cisimleri görebilmemiz, onlardan yansıyan ışığın gözümüze ulaşması sayesindedir. Aynalar ışığı düzenli yansıttığı için kendi görüntümüzü aynada görürüz.
Dersin Önemli Noktaları
- Kendi ışığını yayan cisimlere ışık kaynağı denir.
- Güneş, yıldızlar ve ateşböceği doğal ışık kaynağıdır.
- Işık doğrusal, yani düz bir çizgi boyunca yayılır.
- Işık saydam maddelerden geçer, opak maddelerden geçemez.
- Opak cisimler ışığı geçirdiği için arkasında gölge oluşur.
- Işık bir yüzeye çarpıp geri dönerse buna yansıma denir.
- Cisimleri görebilmemiz ışığın gözümüze ulaşmasına bağlıdır.
Açıklamalı Soru Bankası
1. Aşağıdakilerden hangisi bir ışık kaynağıdır?
2. Işığın yayılma biçimi nasıldır?
3. Gölgenin oluşmasına neden olan durum hangisidir?
4. Kendi görüntümüzü aynada görebilmemizin nedeni hangisidir?
5. Öğle vakti öğrencinin gölgesi sabaha göre daha kısa olur. Bunun nedeni hangisidir?